Meta đã kê khai CEO Mark Zuckerberg là một nhà nghiên cứu trên hồ sơ thuế của mình, giúp công ty tiết kiệm khoảng 355 triệu USD tiền thuế. Tuy nhiên, Sở Thuế vụ Mỹ (IRS) cho rằng Meta đã làm sai.
Bây giờ, những quy định này còn áp dụng cho một khoản lớn hơn rất nhiều. Vào tháng 06/2024, Elon Musk đã thực hiện quyền chọn cổ phiếu Tesla với giá trị lý thuyết khoảng 116 tỷ USD.
Cách Meta biến Zuckerberg thành “nhà nghiên cứu”
Cách làm này dựa vào ưu đãi thuế cho hoạt động nghiên cứu, một chương trình đã có từ những năm 1980. Theo đó, những công ty trả tiền cho các nhân sự thực hiện thí nghiệm, nghiên cứu sẽ được giảm thuế.
Trong hai năm 2012 và 2013, Meta ghi nhận 4.1 tỷ USD thu nhập từ quyền chọn cổ phiếu của Zuckerberg là lương dành cho nghiên cứu, theo các tài liệu của Tòa án Thuế công bố. Nhờ đó, công ty nhận được khoảng 355 triệu USD tiền ưu đãi thuế.
Vấn đề ở đây là về thời điểm áp dụng. Meta cho rằng Zuckerberg vẫn còn viết mã (code) khi nhận quyền chọn vào năm 2005. Còn IRS cho rằng quyền chọn này là phần thưởng cho công việc của ông từ năm 2008 đến 2010.
Meta gọi trung tâm dữ liệu AI của mình là “thí nghiệm” trên hồ sơ thuế
Chiêu thức thứ hai thậm chí còn lớn hơn. Meta phân loại các trung tâm dữ liệu AI của mình là “mô hình thử nghiệm” khi kê khai thuế, theo báo cáo của New York Times đưa tin. Cách này giúp công ty tính các loại chip là vật tư dùng cho nghiên cứu.
Tuy nhiên, vào tháng 07/2026, Zuckerberg lại chia sẻ với nhà đầu tư một bức tranh hoàn toàn khác.
“…các khoản đầu tư vào AI của chúng tôi đang thúc đẩy mạnh mẽ mọi lĩnh vực kinh doanh cốt lõi,” ông cho biết.
Trong khi đó, cổ phiếu Meta đã tăng 11% chỉ trong một ngày sau khi Wells Fargo dự báo nhu cầu lớn dành cho Muse, trợ lý AI của công ty.
Tuy vậy, chính hồ sơ công khai của Meta lại cho thấy 18.74 tỷ USD lợi ích thuế của họ vẫn chưa chắc chắn, chủ yếu liên quan đến các khoản ưu đãi nghiên cứu và giá chuyển nhượng quốc tế.
Liệu Musk cũng làm được không?
Elon Musk đã thực hiện quyền chọn mua 303.96 triệu cổ phiếu của Tesla vào ngày 16/06/2024, theo hồ sơ SEC công bố. Với giá 404.66 USD/cổ phiếu, khoản lợi nhuận trên giấy tờ này lên tới khoảng 116 tỷ USD, tức gấp 28 lần so với khoản 4.1 tỷ USD mà Meta tính cho Zuckerberg.
Musk thường xuyên chia sẻ về khoản thuế mình đã trả.
“Tôi đã trả hơn 10 tỷ USD thuế chỉ trong một năm, nhiều hơn bất kỳ ai trong lịch sử. Nếu tôi thực hiện và bán quyền chọn cổ phiếu, tổng thuế thu nhập liên bang và tiểu bang vào khoảng 45% (Tôi vẫn phải trả thuế cho bang California cho mỗi ngày sống ở đó). Sau đó đến thuế thừa kế 40% khi tôi qua đời. Tổng cộng, tôi có thể sẽ phải trả tới vài nghìn tỷ USD tiền thuế,” ông nói hồi tháng 05/2024.
Tuy nhiên, quy định của Bộ Tài chính Mỹ đưa ra yêu cầu rất khắt khe. Thu nhập này chỉ được coi là lương nghiên cứu nếu dành cho những người trực tiếp nghiên cứu, giám sát nghiên cứu hoặc hỗ trợ trực tiếp cho hoạt động nghiên cứu. Còn các quản lý cấp cao, như CEO thì không thuộc diện này, mà hồ sơ vẫn ghi Musk là CEO của Tesla.
Ở một khía cạnh khác, Tesla cũng đang nắm giữ 1.83 tỷ USD ưu đãi thuế nghiên cứu liên bang chưa sử dụng, theo báo cáo thường niên công bố.
Hiện tại, Tòa án Thuế vẫn chưa đưa ra phán quyết đối với vụ Zuckerberg. Quyết định này sắp tới sẽ cho biết liệu khoản thưởng cổ phiếu cho CEO có thể được coi là lương nghiên cứu hay không.
