CEO Nvidia Jensen Huang đã vướng vào bê bối ngoại tình gây chấn động giới công nghệ, với nghi vấn đây là một phần của cuộc chiến công nghệ kéo dài nhiều năm giữa Washington và Bắc Kinh.
Hệ quả của vụ việc này rất tốn kém: Nvidia đã mất khoảng 430 tỷ USD giá trị vốn hóa thị trường trong hai ngày 09 và 10/11.
Vào ngày 08/11, ông Huang đã thừa nhận mình không chung thủy với vợ. Lời thú nhận này được đưa ra sau khi có tin tình báo Mỹ cho rằng người phụ nữ được xem là bạn gái của ông – doanh nhân Trung Quốc Alice Huang – đã bị Bộ An ninh Quốc gia Trung Quốc tuyển dụng.
Phía Trung Quốc phủ nhận mọi cáo buộc. Nvidia cũng cho biết họ chưa có lý do nào để tin rằng bí mật công ty đã bị rò rỉ, còn một cuộc điều tra độc lập đang được tiến hành.
Nhưng vấn đề lớn hơn đặt ra là: Vì sao Trung Quốc lại muốn có gián điệp tiếp cận CEO Nvidia? Bắc Kinh sẽ được lợi ích gì?
Lý do chủ yếu là vì một loại chip máy tính cực mạnh mà Trung Quốc rất cần nhưng chưa thể tự sản xuất trong nước.
Giải thích cuộc chiến AI giữa Mỹ và Trung Quốc
Câu chuyện bắt đầu từ năm 2018, khi Tổng thống Donald Trump phát động cuộc chiến thương mại với Trung Quốc, áp thuế nhiều mặt hàng nhập khẩu từ Bắc Kinh.
Sau đó, chính quyền của ông đã nhắm trực tiếp vào lĩnh vực công nghệ Trung Quốc. Năm 2019, Washington đưa Huawei vào danh sách đen thương mại, hạn chế quyền tiếp cận công nghệ Mỹ. Năm 2020, thêm nhiều lệnh cấm về chip bán dẫn được ban hành.
Khi ông Joe Biden lên nắm quyền tổng thống, áp lực chưa dừng lại mà còn được tiếp tục.
Ngày 07/10/2022, chính quyền ông Biden đã triển khai hàng loạt biện pháp siết xuất khẩu nhằm hạn chế khả năng tiếp cận chip máy tính hiện đại của Trung Quốc.
Các quy định này cản trở việc mua các bộ xử lý mạnh mẽ, trong đó có phần cứng AI tiên tiến của Nvidia. Chúng cũng làm các nhà máy Trung Quốc gặp khó khi tiếp cận thiết bị sản xuất chip hiện đại để tự làm sản phẩm tương đương.
Mỹ cho rằng những công nghệ này có thể giúp tăng cường sức mạnh quân sự cho Trung Quốc, bao gồm cả phát triển vũ khí và hệ thống giám sát tinh vi.
Các biện pháp hạn chế này còn được siết chặt hơn vào năm 2023 và 2024. Cuộc chiến công nghệ khởi đầu từ thời Trump đã trở thành một chính sách lâu dài của Mỹ, kéo dài qua hai nhiệm kỳ tổng thống.
Với Trung Quốc, đây là vấn đề rất lớn. Các công ty công nghệ nước này ngày càng cần chip mạnh để cạnh tranh trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, trong khi hạn chế từ Mỹ khiến chip cao cấp ngày càng khó hoặc không thể mua được.
Chưa kể, thiết bị sản xuất chip để tự làm chip trong nước cũng dần trở nên khó mua hơn.
Cỗ máy Hà Lan mà Trung Quốc không thể mua được
Một trong những “vũ khí” quan trọng nhất trong chiến lược công nghệ của Washington lại được sản xuất ở nơi cách xa nước Mỹ hàng ngàn cây số.
Đó chính là ASML – công ty Hà Lan đi đầu về sản xuất máy móc sản xuất chip bán dẫn tân tiến nhất thế giới.
Những cỗ máy khổng lồ này sử dụng công nghệ có tên gọi là quang khắc cực tím EUV (Extreme Ultraviolet Lithography). Về cơ bản, chúng dùng tia sáng sóng siêu ngắn để in các mạch cực nhỏ lên tấm silicon.
Những vi mạch này là nền tảng của các bộ xử lý dùng cho hệ thống AI hiện đại. Làm mạch càng nhỏ và dày đặc thì chip càng mạnh và tiêu thụ ít điện năng hơn.
Chỉ có ASML là đơn vị duy nhất trên thế giới có thể sản xuất và cung cấp thương mại hệ thống quang khắc EUV này. Mỗi chiếc máy đòi hỏi độ chính xác gần như tuyệt đối, đồng thời phải nhập linh kiện từ rất nhiều nhà cung cấp chuyên biệt trên toàn cầu.
Công nghệ này quá phức tạp để chế tạo, các nhà khoa học phải mất hàng thập kỷ nghiên cứu mới có thể cho ra sản phẩm thành công.
Ngay từ thời tổng thống Trump, Washington đã gây áp lực lên Hà Lan để cấm ASML xuất khẩu công nghệ này sang Trung Quốc.
Chính phủ Hà Lan đã không cấp phép xuất khẩu cần thiết. Đến tháng 06/2026, ASML xác nhận rằng hãng chưa từng giao bất kỳ máy quang khắc EUV nào cho Trung Quốc.
Đáp trả, Bắc Kinh đã tăng tốc tự phát triển công nghệ. Reuters từng đưa tin vào tháng 12/2025 rằng các nhà khoa học Trung Quốc đã chế tạo ra mẫu thử nghiệm máy EUV, nhưng vẫn chưa chứng minh được khả năng thương mại hóa sản xuất.
Điều này khiến ngành công nghiệp bán dẫn Trung Quốc đối mặt với thử thách công nghệ rất đắt đỏ và gian nan.
Trung Quốc đang bị tụt lại bao xa?
Hiện nay, Trung Quốc cũng đã sản xuất được một số bộ xử lý AI tiên tiến. Chip Ascend của Huawei thuộc nhóm sản phẩm nổi bật nhất nếu so với các dòng của Nvidia.
Nhà sản xuất chip SMIC cũng cho thấy khả năng sản xuất ở khoảng lớp công nghệ 7 nanomet, dù chỉ dùng máy móc cũ và quy trình phức tạp hơn thế giới.
Tuy nhiên, làm ra một con chip chạy được chỉ là một phần khó khăn. Để sản xuất chip mạnh mẽ, ổn định, giá rẻ và với sản lượng cực lớn mới là thách thức thực sự lớn nhất.
Một báo cáo phân tích của Epoch AI vào tháng 09/2026 ước tính rằng Huawei chỉ sản xuất được chưa đến 4% tổng sản lượng sức mạnh tính toán AI mà Nvidia tạo ra trong năm đó.
Khoảng cách này cho thấy một số vấn đề lớn:
| Thách thức của Trung Quốc | Tại sao lại quan trọng |
| Sản xuất tiên tiến | Trang thiết bị cũ khiến quá trình sản xuất phức tạp và tốn kém hơn |
| Thiếu hụt bộ nhớ | Khó tiếp cận bộ nhớ băng thông cao khiến hiệu năng và khả năng cung cấp chip bị hạn chế |
| Phần mềm | Nền tảng CUDA của Nvidia được sử dụng rộng rãi trong phát triển AI |
Với các công ty Trung Quốc như Alibaba và ByteDance, bộ xử lý của Nvidia có thể tạo điều kiện phát triển hệ thống AI cạnh tranh nhanh hơn.
Bắc Kinh cũng đang đứng trước một bài toán khó. Việc mua chip Mỹ giúp các công ty AI phát triển nhanh hơn hiện tại, nhưng nếu dựa dẫm vào Nvidia thì nỗ lực tự chủ công nghệ của Trung Quốc sẽ bị kìm hãm.
Đó chính là lý do các quyết định thương mại của Nvidia trở nên quan trọng về mặt chính trị tại cả hai phía Thái Bình Dương.
Mối liên hệ của Jensen Huang với vấn đề này là gì?
Huang đang ở một vị trí ảnh hưởng đặc biệt lớn trong cuộc cạnh tranh công nghệ giữa Mỹ và Trung Quốc.
Công ty ông thiết kế những bộ xử lý mà nhiều nhà phát triển AI tại Trung Quốc rất mong muốn. Ông cũng có cơ hội tiếp xúc trực tiếp với Tổng thống Trump và nhiều lần cho rằng nếu siết chặt quá mức việc xuất khẩu có thể làm suy yếu vị thế dẫn đầu công nghệ của Mỹ.
Lập luận của ông khá đơn giản: Nếu các nhà phát triển AI Trung Quốc không mua được chip của Mỹ, họ sẽ đẩy nhanh phát triển các sản phẩm tự phát triển trong nước.
Quan điểm này cũng phù hợp với lợi ích kinh doanh của Nvidia vì Trung Quốc là một thị trường tiềm năng rất lớn cho công ty.
Vào tháng 01/2026, chính quyền Trump đã nới lỏng hạn chế với một số bộ xử lý Nvidia H200, cho phép xem xét từng đơn xin xuất khẩu đến khách hàng Trung Quốc được phê duyệt.
Chính lúc này, các cáo buộc liên quan đến hoạt động gián điệp trở nên đặc biệt quan trọng.
Theo báo cáo của Financial Times, một tài liệu mật của tình báo Mỹ cáo buộc rằng Alice Huang đã bị Bộ An ninh Quốc gia Trung Quốc tuyển dụng để nhắm vào Jensen Huang.
Chiến dịch tình báo này được cho là nhằm gây ảnh hưởng đến các hoạt động vận động chính sách của Huang liên quan tới xuất khẩu chip sang Trung Quốc.
Nếu điều này là đúng, Bắc Kinh có thể đã tiếp cận thông tin nội bộ về thương lượng giữa Nvidia và Washington, các ưu tiên thương mại của công ty và những lập luận mà Huang trình bày với chính quyền Mỹ.
Một người thân cận với Huang cũng có thể tác động đến quan điểm của ông. Tuy nhiên, đến nay chưa có bằng chứng công khai nào cho thấy việc gây ảnh hưởng này đã thực sự xảy ra.
Trung Quốc thực sự đã được lợi gì không?
Các cáo buộc mới cho thấy mối quan hệ này có thể đã mang lại tác động thương mại thực tế.
Ngày 10/11, Reuters đưa tin, trích điều tra của The Information, rằng Alice Huang và các cộng sự đã giúp chuyển ít nhất 7.5 tỷ USD chip Nvidia tới các công ty Trung Quốc.
Báo cáo cho biết có một mạng lưới doanh nghiệp hoạt động tại Singapore và Trung Quốc đã mua số lượng khoảng 240,000 bộ xử lý Nvidia, gồm cả những mẫu đang nằm trong diện kiểm soát xuất khẩu của Mỹ.
Alice được cho là đã tận dụng mối quan hệ với Nvidia và các nhà phân phối để xử lý các vấn đề trong cung ứng khi gặp hạn chế về đơn hàng.
Những cáo buộc này làm dấy lên câu hỏi liệu việc tiếp cận cá nhân đã giúp bên mua từ Trung Quốc có được công nghệ Mỹ vốn rất khan hiếm hay không.
Tuy vậy, các giao dịch được đề cập trong báo cáo không chứng minh rằng chính quyền Bắc Kinh đã chỉ đạo chúng. Cũng chưa có bằng chứng công khai nào cho thấy Jensen Huang biết việc xuất khẩu là vi phạm hoặc tự nguyện cung cấp thông tin cho tình báo Trung Quốc.
Điều gì sẽ xảy ra tiếp theo với Jensen Huang?
Bê bối này đã khiến các cơ quan chức năng tại Washington và ngay trong nội bộ Nvidia mở điều tra, đồng thời một số cổ đông cũng bắt đầu tiến hành các bước kiện tụng.
Một số diễn biến dưới đây sẽ có ảnh hưởng lớn tới tương lai của vụ việc:
- Quốc hội giám sát: Ba nghị sĩ đảng Cộng hòa cấp cao đã đề nghị Jensen Huang tham dự một phiên làm việc kín vào ngày 18/11 để làm rõ các cáo buộc cũng như chính sách bảo mật của Nvidia. Tuy nhiên, cuộc họp này chỉ là đề nghị, chưa phải là một vụ kiện hình sự chính thức.
- Điều tra của FBI: Trump xác nhận ngày 09/11 rằng FBI đang xem xét vụ việc. Theo Trump, Huang khẳng định ông không biết gì về cáo buộc gián điệp và tổng thống đã lên tiếng bảo vệ công khai vị CEO này.
- Điều tra độc lập: Nvidia đã mời cựu quyền công tố viên Mỹ Joon H. Kim cùng công ty luật Wachtell Lipton tiến hành rà soát nội bộ.
- Vụ kiện của cổ đông: Các nhà đầu tư đã gửi đơn kiện tập thể, cho rằng Huang và Nvidia đã che giấu thông tin về mối quan hệ liên quan và những rủi ro về an ninh quốc gia có thể phát sinh.
Tính đến ngày 10/11, Jensen Huang vẫn chưa bị truy tố hình sự và cũng chưa có thông báo nào về khả năng ra tòa án hình sự. Hội đồng quản trị Nvidia vẫn bày tỏ sự tin tưởng vào năng lực lãnh đạo của ông.
Các cuộc điều tra sắp tới sẽ cần làm rõ liệu có thông tin nhạy cảm nào bị tiết lộ, liệu có vi phạm quy định xuất khẩu không và liệu mối quan hệ cá nhân của Huang có ảnh hưởng tới các quyết định của công ty hay không.
